Jak pozytywnie odlecieć w sporcie

Jak pozytywnie odlecieć w sporcie

Tomasz Kurach, Julia Badowska

Marcin Gortat

 
Gdy 13 maja Marcin Gortat zdobywał 31 punktów i zaliczał 16 zbiórek w meczu przeciwko Indiana Pacers, komentatorzy w Polsce i na świecie byli zachwyceni. Psychologowie sportu również - bo to fantastyczny wzór mentalnego działania pod presją. Trwają przygotowania do Sympozjum Sportu Pozytywnego. Zapisz się!
- Gdy dobrze zaczynasz, to od razu wyczuwasz rytm gry, wszystko się udaje - opowiadał Polak. - W pewnym momencie ogarnęła mnie radość, poczułem się nieśmiertelny. I chciałem zdobywać kolejne punkty. Cieszę się, że koledzy pomogli mi znaleźć się w takim stanie.

I choć opis Gortata można by potraktować jako "zwyczajną" pomeczową relację, to jest ona modelowym opisem osławionego stanu FLOW (optymalnego działania). Psychologowie współpracujący ze sportowcami wskazują, że stan ten, choć nierzadko trudny do osiągnięcia, pozwala zawodnikom wspiąć się na najwyższy poziom sportowego wykonania.

Czy można taki stan osiągnąć "tak po prostu", wychodząc na plac gry? Zapewne tak, ale bardziej prawdopodobne, że stanie się to w efekcie świadomego treningu mentalnego. Zawodnik w stanie FLOW z jednej strony czuje się optymalnie przygotowany i spokojny, z drugiej wie, co powinien wykonać i do tego jest pewny swoich wyborów.

Sportowcy, trenerzy i rodzice zawodników już dawno temu zauważyli, że praca nad umysłem może stanowić klucz do sportowego sukcesu, obok przygotowania technicznego, taktycznego i motorycznego.

Co ciekawe, w świadomości wielu osób praca z psychologiem sportu wciąż utożsamiana jest z konsultacją terapeutyczną lub wręcz psychiatryczną, której celem jest zwykle rozwiązanie konkretnych problemów związanych z psychiką. Psychologia sportu stawia przed sobą zgoła inne zadanie - przede wszystkim szuka ze sportowcami sposobów na poprawę ich aktualnej formy.

Ostatnie wyniki badań dowodzą, jak użyteczna może to być wiedza. Kilka miesięcy temu psychologowie z Grecji postawili tezę, że zachowanie trenera podczas zajęć sportowych bezpośrednio wpływa na sposób, w jaki młodzi zawodnicy rozmawiają sami ze sobą (jest to tzw. mowa wewnętrzna). Przypuszczenie okazało się w pełni uzasadnione - negatywne wsparcie ze strony trenera (np. brak wystarczającego zainteresowania) jednoznacznie wiązało się z negatywną mową wewnętrzną zawodników, czyli myślami typu "przegram", "chcę się wycofać", "jestem zmęczony".

Z kolei jeśli trener wspierał podopiecznych i skupiał się na pozytywnych aspektach ich działania, np. dawał im do zrozumienia, że są w stanie poprawnie wykonać ćwiczenie, młodzi sportowcy częściej mieli pozytywne myśli, takie jak "wierzę w siebie", "dam z siebie wszystko", "koncentruję się na tym, co mam do wykonania". Można podejrzewać, że pozytywna mowa wewnętrzna i odczuwana radość z trenowanej dyscypliny sportu zwiększa z kolei szansę, że młodzi będą kontynuować karierę sportową również w późniejszym wieku.

Co więcej, według przeprowadzonych niedawno badań przez Fundację Sportu Pozytywnego głównym powodem rezygnacji młodych zawodników ze sportu są właśnie czynniki mentalne (28,4 proc. wszystkich wskazań), a więc np. spadek motywacji, brak wiary w swoją skuteczność, brak zauważalnego postępu, znudzenie. To zdaje się mieć kolosalne znaczenie dla postrzegania polskiej rzeczywistości sportowej. Bo coraz częściej zastanawiamy się nad przyczynami przepaści między utalentowanymi juniorami a odstającymi od najlepszych zawodowcami, ale nie potrafimy wskazać wiarygodnych przyczyn tego stanu rzeczy. Psychologia sportu stara się właśnie tych odpowiedzi szukać.

Dlatego zapraszamy zawodników, rodziców, trenerów, psychologów - wszystkich, którzy cenią sobie wiedzę z zakresu psychologii sportu, a także sposoby jej praktycznego wykorzystania - na Sympozjum Sportu Pozytywnego, które odbędzie się 4-5 grudnia w Parku Naukowo-Technologicznym w Gdyni.



Na tym sympozjum można będzie lepiej poznać stan FLOW oraz dyskutować różne zagadnienia związane z polskim sportem - pod okiem najlepszych specjalistów, znakomitych ambasadorów sympozjum - m.in. Leszka Blanika, Roberta Korzeniowskiego, a także czołowych polskich psychologów sportu, m.in. prof. Artura Poczwardowskiego, prof. Jana Blecharza, Pawła Habrata. Gorąco polecamy!

Zapisy oraz szczegóły konferencji - na stronie www.sportpozytywny.org.pl.

Współpraca: prof. Artur Poczwardowski, Jagoda Smoleńska